Tọa đàm "Đào tạo điện ảnh bên ngoài giảng đường: Từ hội thảo Liên hoan phim đến bộ sách kỷ yếu DANAFF"

Chiều 2/2, tại trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội, buổi Toạ đàm “Đào tạo điện ảnh bên ngoài giảng đường: Từ Hội thảo trong liên hoan phim đến bộ sách kỷ yếu DANAFF” đã diễn ra trong không khí gần gũi, cởi mở.

Chương trình tập trung trao đổi và làm rõ vai trò, tiềm năng, cũng như những thách thức của mô hình đào tạo điện ảnh thông qua các hoạt động liên hoan phim, lấy dẫn chứng thực tiễn từ quá trình hình thành, phát triển của các mùa DANAFF. Đây như một không gian học thuật mở, gắn kết nghiên cứu với thực hành nghề nghiệp cho các bản trẻ, sinh viên đam mê điện ảnh.

Trong khuôn khổ tọa đàm, bộ sách Kỷ yếu Hội thảo DANAFF chính thức được ra mắt, đánh dấu bước nỗ lực hệ thống hóa tri thức và lưu giữ các giá trị học thuật, góp phần bồi đắp nền tảng đào tạo, phát triển bền vững cho điện ảnh Việt Nam.

Buổi tọa đàm do trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn phối hợp với CLB Điện ảnh của Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân Văn, ĐHQGHN tổ chức. Ban tổ chức đã mời TS. Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến và Phát triển Điện ảnh Việt Nam, Nguyên Cục trưởng Cục Điện ảnh, Chủ biên bộ sách Kỷ yếu Hội thảo DANAFF tham dự với vai trò diễn giả chính của buổi tọa đàm.

Cùng sự tham gia bình luận của nhiều nhà nghiên cứu, giảng viên và nhà quản lý điện ảnh uy tín, khách mời như: PGS. TS Đỗ Lệnh Hùng Tú - Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam; bà Phạm Thanh Hà - Chánh Văn phòng Hiệp hội Xúc tiến và Phát triển Điện ảnh Việt Nam; Dịch giả Trịnh Vũ Hiệp - Hiệp hội Xúc tiến và Phát triển Điện ảnh Việt Nam; ThS. Hoàng Dạ Vũ - Phó Viện trưởng Viện Sân khấu - Điện ảnh; ThS. Nguyễn Như Quỳnh - Trường ĐH Sân khấu Điện ảnh Hà Nội; ThS. Bùi Việt Hưng - Đài Truyền hình Việt Nam. Về phía Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, sự kiện được đón tiếp các thầy cô: TS. Lê Văn Cường - Phó Trưởng Khoa Văn học; TS. Nguyễn Thị Năm Hoàng - Phó trưởng Khoa Văn học; GVC. Trần Hinh - Nguyên Phó Trưởng Khoa Văn học, Nguyên Trưởng Bộ môn Nghệ thuật học; GS. Gyongyi Heltai - giảng viên thỉnh giảng Trường Đại học KHXH&NV; PGS. TS Phùng Ngọc Kiên - giảng viên Khoa Văn học; cùng với các học viên, sinh viên Ngành Điện ảnh và Nghệ thuật Đại chúng và các khán giả tham sự kiện trực tuyến.

Từ các hội thảo liên hoan phim đến bộ Kỷ yếu Hội thảo DANAFF

Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng (DANAFF) là liên hoan phim duy nhất tại Việt Nam được tổ chức thường niên qua các năm, đến nay đã bước sang mùa thứ tư.

Trong quá trình đó, Liên hoan phim đã tạo ra không gian chiếu và tôn vinh các tác phẩm điện ảnh. Đồng thời, tổ chức nhiều hoạt động chuyên môn như: Các hội thảo về đào tạo và sản xuất điện ảnh, tọa đàm chuyên đề, các buổi giao lưu…

Trung bình mỗi mùa liên hoan phim có 3-4 hội thảo. Tại đây, các chuyên gia, nghệ sĩ, các nhà làm phim nổi tiếng của Việt Nam, châu Á và thế giới cởi mở chia sẻ nhiều góc nhìn thực tiễn với đa dạng chủ đề liên quan đến điện ảnh.

Với sự đầu tư chỉn chu cùng tâm huyết của các chuyên gia, hội thảo trong các mùa liên hoan phim được coi như một kênh bổ trợ cho đào tạo điện ảnh, mở rộng phạm vi học tập ra ngoài môi trường giảng dạy chính quy. Để lưu giữ và hệ thống hoá những kiến thức này, bộ Kỷ yếu Hội thảo DANAFF được ra đời, mong muốn đem đến cho những người làm nghề và độc giả yêu điện ảnh những thông tin thú vị, hữu ích đã diễn ra trong các cuộc hội thảo tiêu biểu.

Phát biểu tại tọa đàm, TS. Ngô Phương Lan cho biết: “Tôi nhận ra ý nghĩa to lớn của việc viết sách, nghiên cứu chuyên sâu về điện ảnh sau khi hoàn thành quyển sách đầu tay mang tên “Đồng hành với màn ảnh”. Từ khi bắt đầu tổ chức Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng, tôi đã ấp ủ ý định ra mắt bộ Kỷ yếu Hội thảo DANAFF. Đây là một điều độc đáo của riêng sự kiện điện ảnh này vì chưa có một Liên hoan phim trong nước hay quốc tế có những bộ sách kỷ yếu sau khi sự kiện kết thúc”.

Bộ sách gồm ba ấn phẩm: Điện ảnh Pháp với Việt Nam và phong cách sáng tác của đạo diễn Đặng Nhật Minh; Hội thảo DANAFF III – Tiêu điểm điện ảnh Hàn Quốc và phát triển tài năng trẻ và Hội thảo DANAFF III – Nửa thế kỷ phim Việt Nam về chiến tranh.

Không chỉ dừng lại ở việc ghi chép nội dung hội thảo, bộ sách được biên soạn tỉ mỉ, bằng tiếng Việt – Anh và Việt – Anh – Pháp, đáp ứng mục tiêu trao đổi học thuật vượt ra ngoài phạm vi sự kiện.

Cuốn Hội thảo DANAFF II – Nửa thế kỷ phim Việt Nam về chiến tranh ra đời trong bối cảnh đặc biệt, kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước và 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, mang ý nghĩa không chỉ đối với điện ảnh mà còn trong tổng thể những dấu mốc lớn của đời sống văn hóa – lịch sử dân tộc. Thông qua các tham luận và trao đổi học thuật, ấn phẩm tập trung khái quát những đặc điểm nổi bật và những chuyển biến mới của dòng phim chiến tranh Việt Nam sau năm 1975 so với giai đoạn thời chiến, qua đó đánh giá một cách toàn diện vị trí, giá trị và đóng góp của thể loại này trong tiến trình phát triển của điện ảnh Việt Nam, đồng thời góp phần giới thiệu các giá trị lịch sử – văn hóa ra thế giới thông qua điện ảnh.

Cuốn kỷ yếu “Hội thảo DANAFF III – Tiêu điểm điện ảnh Hàn Quốc và phát triển tài năng trẻ” mở ra không gian thảo luận tập trung, cởi mở và có chiều sâu về quá trình hình thành, phát triển và hội nhập quốc tế của điện ảnh Hàn Quốc – một nền điện ảnh đã trải qua nhiều thăng trầm để vươn lên trở thành ngành công nghiệp văn hóa có sức ảnh hưởng trong khu vực và trên thế giới. Thông qua việc đúc kết kinh nghiệm thực tiễn từ các chuyên gia của Hàn Quốc và Việt Nam, ấn phẩm mang đến những bài học giá trị về sáng tạo, quản lý và vận hành công nghiệp điện ảnh, có ý nghĩa tham khảo thiết thực cho quá trình phát triển điện ảnh Việt Nam.Bên cạnh đó, cuốn kỷ yếu tập trung phân tích các mô hình đào tạo tài năng trẻ cùng những điểm độc đáo trong cách tiếp cận sáng tạo của các nền điện ảnh phát triển như Mỹ, Hàn Quốc và Pháp, đồng thời gợi mở cơ hội hợp tác, trao đổi kinh nghiệm giữa các mô hình này trong tương lai.

Cuốn Điện ảnh Pháp với Việt Nam và phong cách sáng tác của đạo diễn Đặng Nhật Minh - người nhận giải Thành tựu Điện ảnh trọn đời tại DANAFF II mang sắc thái đối thoại văn hoá và tác giả luận rõ nét. Thông qua việc khảo sát ảnh hưởng của điện ảnh Pháp đối với điện ảnh Việt Nam, đặc biệt trong phong cách sáng tác của đạo diễn Đặng Nhật Minh, kỷ yếu góp phần làm rõ sự giao thoa thẩm mỹ, tư duy nghệ thuật và cách tiếp cận cá nhân trong sáng tác điện ảnh.

Lần đầu tiên cầm trên tay bộ sách tại buổi toạ đàm, bạn Nguyễn Thị Thu Thuỷ, sinh viên chuyên ngành Điện ảnh và nghệ thuật đại chúng, trường ĐH KHXH & NV, cho biết: “Em thấy rất thích thú với hình thức chỉn chu của 3 cuốn sách. Như cô Lan đã chia sẻ, thay vì làm riêng hai cuốn sách Tiếng Việt, Tiếng Anh khác nhau thì sách lại chia đôi hai phần Việt - Anh.

Em nghĩ với việc thiết kế sách như vậy thì khả năng lan toả một thứ gì “rất Việt” khi mang sách ra quốc tế sẽ rất khác so với việc trên tay cuốn sách có nội dung về điện ảnh Việt mà chỉ toàn ngôn ngữ nước ngoài”.

Giống như Thu Thuỷ, nhiều sinh viên có mặt tại buổi tọa đàm rất hào hứng với bộ kỷ yếu được ra mắt. Ngoài nội dung chuyên môn về điện ảnh được trình bày khoa học, hình thức bộ kỷ yếu cũng gây ấn tượng với thiết kế hiện đại, dễ tiếp cận, dễ ghi nhớ.

Ươm mầm tài năng trẻ: DANAFF Talents và mô hình đào tạo điện ảnh thực tiễn ngoài giảng đường

Tại tọa đàm, từ tâm huyết biên soạn bộ kỷ yếu hội thảo DANAFF với mong muốn góp phần mở rộng không gian đào tạo ngoài giảng đường, Diễn giả, TS. Ngô Phương Lan và các chuyên gia cũng mở rộng các vấn đề liên quan đến bồi dưỡng và ươm mầm tài năng trẻ.

Trong bối cảnh điện ảnh Việt Nam đứng trước nhu cầu đổi mới tư duy sáng tác, xây dựng đội ngũ kế cận có nền tảng bài bản, đây được xem là nhiệm vụ mang tính chiến lược. Theo TS. Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến và Phát triển điện ảnh Việt Nam, để “ra biển lớn”, điện ảnh Việt cần một quá trình tích lũy lâu dài, từ việc tìm kiếm, bồi dưỡng và nuôi dưỡng các tài năng trẻ, đến việc kiên trì gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc – yếu tố tạo nên sự khác biệt và sức hấp dẫn của điện ảnh Việt tại các liên hoan phim quốc tế.

Đồng quan điểm, tại buổi tọa đàm, TS. Gyöngyi Heltai (Đại học Eötvös Loránd, Hungary) - giảng viên thỉnh giảng tại Trường ĐH KHXH&NV, cũng đề cao vai trò của việc đào tạo thế hệ trẻ đam mê điện ảnh. Theo bà Heltai, tại Hungary hiện nay có hàng chục cơ sở đào tạo điện ảnh cùng nhiều studio quy mô lớn, đạt chuẩn quốc tế tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên và nhà làm phim trẻ thực hành và sản xuất.“

Hungary cũng đang triển khai các chính sách hợp tác sản xuất phim cởi mở, hấp dẫn, mở ra cơ hội học tập và hợp tác quốc tế cho các tài năng trẻ trong khu vực. Đây có thể là một hướng đi đáng cân nhắc đối với sinh viên và nhà làm phim Việt Nam trong quá trình tìm kiếm môi trường đào tạo và phát triển nghề nghiệp”, bà Heltai chia sẻ.

Từ yêu cầu đó, trong khuôn khổ Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng, khu vực DANAFF Talents được hình thành như một chương trình đào tạo và phát triển tài năng điện ảnh trẻ. Hướng tới các nhà làm phim trẻ, sinh viên điện ảnh và những tác giả đang ở giai đoạn đầu của hành trình sáng tạo.

DANAFF Talents cung cấp chuỗi hoạt động gồm lớp học chuyên đề, tọa đàm, workshop và các hình thức cố vấn chuyên môn do các chuyên gia, giảng viên dày dặn kinh nghiệm “cần cân nảy mực”.

Được tổ chức trong khuôn khổ một liên hoan phim quốc tế, DANAFF Talents đồng thời đóng vai trò như một bệ phóng kết nối, giúp các gương mặt và dự án mới mở rộng mạng lưới nghề nghiệp, tiếp xúc với xu hướng làm phim khu vực và thế giới. Bên cạnh đó, chương trình cũng là nơi nuôi dưỡng tư duy sáng tạo dài hạn, khuyến khích người trẻ phát triển tiếng nói cá nhân gắn với bản sắc văn hóa, thay vì chạy theo những mô hình làm phim ngắn hạn.

Năm nay, Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng lần thứ Tư (DANAFF IV), dự kiến diễn ra từ ngày 28/6 đến 04/7/2026, với chủ đề “DANAFF - Nhịp cầu từ Châu Á ra thế giới”. Trong đó, DANAFF Talents - chương trình Tài năng triển vọng 2026 tiếp tục được mở rộng với các hoạt động: Workshop diễn xuất Ươm mầm tài năng, Vườn ươm dự án (Chợ Dự án phim) cùng với Script Lab dành riêng cho các nhà làm phim Việt Nam - một khóa tu nghiệp kịch bản với các chuyên gia quốc tế dự kiến diễn ra trong 2 tuần. Đây được xem là “vườn ươm” quan trọng nhằm phát hiện, hỗ trợ và kết nối thế hệ làm phim mới của Việt Nam với các nhà sản xuất, quỹ đầu tư trong và ngoài nước.