Nâng chất điện ảnh Việt từ những chương trình hỗ trợ và đào tạo tài năng trẻ

Tìm kiếm cơ hội và học hỏi tại các chợ dự án

Trong hành trình đưa một dự án phim từ ý tưởng đến sản xuất, các nhà làm phim Việt Nam – đặc biệt là thế hệ đạo diễn, nhà sản xuất trẻ – thường phải tự tìm đường tiếp cận các chợ dự án, quỹ điện ảnh quốc tế và các liên hoan phim lớn trên thế giới. Đây là những không gian chuyên nghiệp, nơi các dự án được thuyết trình, phản biện và kết nối với nhà đầu tư, nhà sản xuất, nhà phát hành.

Tuy nhiên, trong thực tế, phần lớn các nhà làm phim vẫn phải tự lực cánh sinh khi tham gia những sân chơi này. Việc chuẩn bị kịch bản, hồ sơ dự án, chiến lược sản xuất – phát hành, cùng với chi phí đi lại, lưu trú… đòi hỏi nguồn lực không nhỏ. Với nhiều tài năng trẻ, đây là rào cản khiến dự án khó có cơ hội tiến xa, dù ý tưởng có tiềm năng.

Không chỉ là câu chuyện kinh phí, sự thiếu hụt về kỹ năng phát triển dự án, kinh nghiệm làm việc trong môi trường quốc tế và mạng lưới cố vấn dài hạn cũng khiến nhiều dự án dừng lại ở mức ý tưởng, chưa đủ lực để bước vào giai đoạn sản xuất chuyên nghiệp. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về các hệ sinh thái đào tạo và hỗ trợ trong nước, giúp nâng cao năng lực nghề nghiệp cho thế hệ làm phim mới của Việt Nam trước khi bước ra sân chơi quốc tế.

Chiến lược phát triển hệ sinh thái đào tạo thực tiễn toàn diện

Thực tế cho thấy, điện ảnh Việt không thiếu tài năng, nhưng lại thiếu môi trường để tài năng được rèn luyện, va chạm và phát triển một cách bài bản. Các nhà làm phim trẻ cần những không gian học tập, thực hành và kết nối ngay trong nước, nhằm xây dựng nền tảng chuyên môn vững vàng trước khi tiến những bước xa hơn trong ngành.

Từ nhu cầu đó, DANAFF Talents đã ra đời như một chương trình hỗ trợ và đào tạo tài năng triển vọng trong khuôn khổ Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng. DANAFF Talents được thiết kế như một hệ sinh thái đào tạo thực tiễn, gồm ba cấu phần chính: Workshop diễn xuất “Ươm mầm tài năng”, Vườn ươm dự án và Masterclass.

Workshop “Ươm mầm tài năng” đến nay đã ghi nhận hơn 200 học viên tốt nghiệp, trong đó nhiều gương mặt đã sớm tạo dấu ấn khi tham gia các dự án điện ảnh lớn như Đỗ Nhật Hoàng, Nguyễn Hùng, Khasak Thanh Nhi, Juliet Bảo Ngọc, Ngọc Xuân… Đáng chú ý, một số học viên tiếp tục quay trở lại workshop dù đã có vai diễn thành công và được vinh danh tại các liên hoan phim quốc tế, tiêu biểu như Juliet Bảo Ngọc (bộ phim Tro tàn rực rỡ). Điều này cho thấy tính thực tiễn và chiều sâu của mô hình đào tạo, nơi việc học không dừng lại ở khởi điểm mà là một quá trình liên tục.

Bên cạnh đó, Vườn ươm dự án dù mới trải qua mùa đầu tiên nhưng đã thu hút 14 dự án xuất sắc vượt qua vòng tuyển chọn, được làm việc trực tiếp với các mentor, giảng viên và ban giám khảo đến từ nhiều nền điện ảnh khác nhau. Đặc biệt, các dự án tiêu biểu đã nhận được quỹ hỗ trợ từ CNC, MPA, mylab – những tổ chức điện ảnh có uy tín quốc tế. Trong số này, hai dự án đang trong quá trình chuẩn bị ra rạp, các dự án còn lại tiếp tục được giới thiệu tại các liên hoan phim và chợ dự án quốc tế, mở ra hành trình phát triển dài hơi cho phim Việt.

Đào tạo bài bản – nền tảng cho một thế hệ điện ảnh mới

Tại hội thảo “Phát hiện và bồi dưỡng tài năng điện ảnh: Kinh nghiệm quốc tế và giải pháp của Việt Nam” trong khuôn khổ DANAFF III, Tony Bùi – nhà làm phim, giảng viên Đại học Columbia – đã nhấn mạnh tầm quan trọng của các chương trình đào tạo và bồi dưỡng dành cho nhà làm phim trẻ, thay vì chỉ trông đợi vào “tài năng nguyên bản”.

Theo Tony Bùi, điện ảnh bền vững không được xây dựng từ những cá nhân đơn lẻ, mà từ các mô hình đào tạo có hệ thống, nơi tài năng được mài giũa thông qua thực hành, phản biện và làm việc trong môi trường chuyên nghiệp. Ông cho rằng, nếu học hỏi và vận dụng những mô hình đào tạo uy tín trên thế giới như Sundance Labs, Việt Nam hoàn toàn có thể nuôi dưỡng một thế hệ điện ảnh mới, đủ năng lực sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Nâng chất điện ảnh từ gốc rễ

Từ các chợ dự án quốc tế đến những mô hình đào tạo trong nước như DANAFF Talents, có thể thấy một hướng đi rõ ràng: nâng chất điện ảnh Việt phải bắt đầu từ con người và quá trình phát triển dự án. Khi các nhà làm phim trẻ được hỗ trợ bài bản ngay từ khâu ý tưởng, kịch bản đến sản xuất, ranh giới giữa phim thương mại và phim nghệ thuật sẽ dần được thu hẹp bằng chất lượng thực chất, thay vì phụ thuộc vào may rủi thị trường.

Trong bối cảnh điện ảnh Việt đang tìm kiếm sự phát triển dài hạn, việc đầu tư cho các chương trình đào tạo và hỗ trợ tài năng trẻ không chỉ mang ý nghĩa trước mắt, mà còn là nền tảng để hình thành một nền công nghiệp điện ảnh bền vững.