Một bộ phim lịch sử của Hàn Quốc được xây dựng kịch bản từ... 2 dòng ghi chép trong chính sử đã mang đến doanh thu hàng triệu USD, đồng thời tạo ra làn sóng du lịch đổ về Cheongnyeongpo thuộc huyện Yeongwol, tỉnh Gangwon, khiến nơi này trở nên quá tải. Hai dự án lịch sử của phim Việt cũng đang được kỳ vọng là “Hoàng hậu cuối cùng” và “Hộ linh tráng sĩ - Bí ẩn mộ vua Đinh”.
“Hoàng hậu cuối cùng” khai máy tại kinh thành Huế. Ảnh: Nhà sản xuất
Hệ sinh thái của tác phẩm điện ảnh lịch sử
Tính đến đầu tháng 4.2026, bộ phim “Dưới bóng điện hạ” (tựa tiếng Anh: The King’s Warden) trở thành kỳ tích phòng vé với doanh thu vượt mốc 150 tỉ won (khoảng 95,7-96 triệu USD), thu hút hơn 16 triệu lượt xem, xô đổ nhiều kỷ lục phòng vé.
“Dưới bóng điện hạ” ra rạp Việt Nam từ ngày 10.4 và nhận “cơn mưa” lời khen từ giới phê bình. Nhà phê bình điện ảnh Lê Hồng Lâm cho rằng, các nhà làm phim Việt có thể học hỏi rất nhiều từ cách làm phim lịch sử của Hàn Quốc, trong đó, “Dưới bóng điện hạ” là một ví dụ tiêu biểu.
Lâu nay, khi nhắc đến phim lịch sử cổ trang, tâm thế của giới làm phim Việt chủ yếu là... dè chừng. Làm phim lịch sử tốn kém, nói như đạo diễn Bùi Tuấn Dũng, “chi phí cho bối cảnh – phục trang tốn không biết bao nhiêu mà kể”. Nhưng khó khăn lớn nhất, theo các nhà làm phim Việt, đó là thiếu kịch bản, thiếu tư liệu lịch sử về các triều đại ở Việt Nam.
Thế nhưng, “Dưới bóng điện hạ” – bộ phim mang đến doanh thu 96 triệu USD (tính đến đầu tháng 4.2026), tương đương khoảng hơn 2.500 tỉ đồng – lại được lên ý tưởng kịch bản từ vỏn vẹn 2 dòng ghi chép trong chính sử.
Theo báo chí Hàn Quốc, sử ký chỉ có 2 dòng nhắc đến mối quan hệ giữa vị vua trẻ Danjong và nhân vật Eom Heung Do xoay quanh việc Eom Heung Do đã bí mật tìm thi hài của vị vua bị phế truất và đem chôn cất, bất chấp lệnh cấm.
Và đạo diễn Jang Hang Jun nói: “Chúng tôi phải lấp đầy tất cả những khoảng trống giữa các từ ngữ đó”.
Nỗ lực lấp đầy khoảng trống của 2 dòng chính sử đã mang đến cho khán giả một bộ phim lịch sử hư cấu đầy cảm xúc.
“Dưới bóng điện hạ” lấy bối cảnh năm 1457 dưới triều đại Joseon, phim dựa trên một sự kiện lịch sử có thật về vua Danjong. Vị vua trẻ lên ngôi năm 12 tuổi, bị chú ruột phế truất năm 15 tuổi và qua đời trong cảnh lưu đày trên núi năm 17 tuổi.
Phim không sa đà vào những cuộc binh biến triều chính, hay những mưu mô lật đổ vương triều. Tác phẩm lấy trọng tâm là quãng thời gian vị vua trẻ Danjong bị lưu đày ở Cheongnyeongpo nghèo khó, heo hút, ba mặt là sông, chỉ có đường tiếp cận duy nhất bằng thuyền.
“Dưới bóng điện hạ” tập trung khai thác số phận con người khi bị đẩy vào hoàn cảnh cùng cực và cách họ giữ phẩm giá.
Diễn xuất xuất sắc của dàn diễn viên, cộng thêm những chi tiết gần gũi về tình cảm, sự cảm hóa, hy sinh của mỗi nhân vật trước diễn biến bi thương của thời cuộc – đã chạm đến tâm can khán giả.
Những bộ phim dựa theo câu chuyện có thật trong lịch sử vốn vẫn được xem là thiếu hấp dẫn, khán giả biết trước kết cục. Nói như đạo diễn “Dưới bóng điện hạ”, câu chuyện về vua Danjong – học sinh nào ở Hàn Quốc cũng biết, vị vua trẻ lên ngôi sớm, bị phế truất, bị lưu đày và qua đời ở tuổi 17.
Thế nhưng, bằng cách kể qua những tình tiết hư cấu sống động, giàu cảm xúc, “Dưới bóng điện hạ” vẫn phá kỷ lục, thu hút hơn 16 triệu lượt xem, lập kỳ tích doanh thu.
Hơn cả một bộ phim lịch sử doanh thu cao, “Dưới bóng điện hạ” còn tạo nên làn sóng du lịch đổ về các địa điểm lịch sử gắn liền với câu chuyện vị vua trẻ tuổi Danjong bị lưu đày. Phim quay tại Cheongnyeongpo thuộc huyện Yeongwol, tỉnh Gangwon.
Báo Hàn đưa tin, chính quyền Yeongwol, khu vực Cheongnyeongpo đã phải đóng cửa sớm trong nhiều ngày do lượng khách tăng đột biến. Các cơ quan chức năng cho biết du khách đến sau 16 giờ có thể bị hạn chế vào cửa vì tình trạng quá tải.
“Dưới bóng điện hạ” hiện được phát hành ở một số quốc gia, trong đó có Việt Nam. Trong ngày đầu tiên ra rạp Việt, phim thu khoảng hơn 4 tỉ đồng. Nhiều khán giả Việt sau khi xem phim đã tìm kiếm lịch sử về vua Danjong để đọc.
Giá trị kinh tế của một dự án phim lịch sử không chỉ nằm ở doanh thu, mà còn ở “hệ sinh thái” mà bộ phim tạo ra, trong đó có du lịch địa phương, lan tỏa văn hóa – câu chuyện dân tộc ra thế giới.
Hình ảnh đầu tiên của “Hộ linh tráng sĩ - Bí ẩn mộ Vua Đinh”. Ảnh: Nhà sản xuất
Lịch sử là nguồn tài nguyên vô giá
Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa nhấn mạnh nhiệm vụ lan tỏa vẻ đẹp bản sắc văn hóa dân tộc ra thế giới.Công nghiệp văn hóa trở nên khác biệt khi mang sứ mệnh đưa những “câu chuyện Việt”, “phong cách Việt”, “giấc mơ Việt”, “con người Việt”, “tính cách Việt”... bước ra thế giới.
Lịch sử, văn hóa dân tộc trở thành nền tảng, là tình yêu, niềm tự hào, đồng thời là nguồn tài nguyên vô giá cho những ngành công nghiệp văn hóa như điện ảnh, âm nhạc, du lịch văn hóa...
Cách khai thác câu chuyện lịch sử dân tộc như thế nào để có thể chạm được đến cảm xúc của khán giả quốc tế - đó chính là bài toán khó với các nhà làm phim Việt.
Trao đổi với phóng viên Lao Động về đề tài công nghiệp văn hóa, ông Suk Jin Young – từng giữ vị trí Giám đốc Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc tại Việt Nam cho rằng: “Những câu chuyện về triều đại Joseon mang đặc trưng lịch sử Hàn Quốc, nếu bộ phim chỉ lấy chất liệu về triều đại này sẽ rất khó nhận được sự đồng cảm, yêu thích của khán giả quốc tế. Bởi vậy, các nhà làm phim phải khái quát, phải thêm vào các chi tiết, chất liệu về những chủ đề mà bất cứ dân tộc, quốc gia nào cũng quan tâm, đó có thể là tình yêu, là tham vọng, là âm mưu và sự phản bội...”.
Hiện, điện ảnh Việt đang đặt kỳ vọng vào 2 dự án điện ảnh lấy đề tài lịch sử là “Hoàng hậu cuối cùng” và “Hộ linh tráng sĩ – Bí ẩn mộ vua Đinh”.
“Hoàng hậu cuối cùng” xây dựng kịch bản dựa trên những giai thoại về quãng thời gian 10 năm sống trong cấm thành của Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng đế Bảo Đại. Phim tái dựng những giai thoại lịch sử với các cung bậc thăng trầm trong đời sống hôn nhân hoàng tộc.
“Hoàng hậu cuối cùng” kể lại quãng thời gian từ khi Hoàng hậu Nam Phương gắn bó với Hoàng đế Bảo Đại cho đến khi họ rời Đại nội Huế - để lại những năm tháng vàng son sau lưng, bắt đầu một cuộc đời lặng lẽ.
Chia sẻ ngày phim khởi quay, ông Hoàng Việt Trung - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế nói: “... Nếu bộ phim thành công, đó không chỉ là thành quả của riêng êkíp, mà còn là một dấu ấn mới cho thành phố Huế trên màn ảnh”.
“Hoàng hậu cuối cùng” lấy bối cảnh chính quay tại Điện Kiến Trung, Điện Thái Hòa, Diên Thọ Cung, Trường Sanh Cung, Thái Bình Lâu… Bộ phim nếu thành công, tạo được cơn sốt phòng vé sẽ đồng thời tạo nên làn sóng du lịch đổ về kinh thành Huế.
Bộ phim “Hộ linh tráng sĩ - Bí ẩn mộ vua Đinh” cũng là tác phẩm điện ảnh huyền sử đang được chờ đợi sẽ ra mắt trong năm 2026. Phim lấy kịch bản xoay quanh câu chuyện về 7 tráng sĩ hộ tống 100 quan tài vua Đinh Tiên Hoàng nhằm đánh lạc hướng kẻ thù.
Phim được đầu tư về những cảnh hành động, võ thuật. “Hộ linh tráng sĩ – Bí ẩn mộ vua Đinh” quay chủ yếu tại các địa danh nổi tiếng của Ninh Bình như Cố đô Hoa Lư, Tràng An... Phim dự kiến ra rạp khoảng quý II năm 2026, nếu tạo được sức hút, “Hộ linh tráng sĩ – Bí ẩn mộ vua Đinh” cũng sẽ mang đến doanh thu cho những địa danh lịch sử của Ninh Bình.
Chất liệu lịch sử, những giai thoại huyền bí – hay những cuộc binh biến vương triều của một thời đại xa xôi – đang được kỳ vọng mang đến làn gió mới cho màn ảnh Việt.
Nói như các nhà phê bình, phim kể về đề tài gì không quan trọng bằng “kể như thế nào”. Cách kể chuyện tạo được cảm xúc, chạm đến trái tim hàng triệu khán giả - đó là điều cần nhất cho các phim lịch sử Việt Nam hiện nay.
