Điều gì thu hút các nhà sản xuất đến quay phim ở địa phương?

Thu hút đoàn làm phim khác gì thu hút khách du lịch?

Việc thu hút các nhà sản xuất phim khác với khách du lịch bởi khi chọn địa điểm quay phim, họ không có cùng tiêu chí như khách du lịch. Trước tiên đoàn phim sẽ lựa chọn bối cảnh phù hợp với kịch bản và câu chuyện phim. Bởi vậy, yếu tố liên kết đầu tiên giữa địa phương và đoàn làm phim phải bắt đầu từ kịch bản, xây dựng một kịch bản phù hợp với bối cảnh của địa phương, sau đó mới đến khâu sản xuất.

Các yếu tố thu hút một đoàn làm phim

Vậy điều gì khiến một vùng đất (địa phương/khu vực) trở nên hấp dẫn đối với các nhà sản xuất phim? Đầu tiên là giá trị tưởng tượng. Giá trị tưởng tượng gia tăng bằng tất cả hiểu biết và tưởng tượng liên quan đến thành phố hoặc quốc gia này đã tồn tại trong tâm trí khán giả. Điều tạo nên giá trị tưởng tượng trước tiên là những bộ phim đã dùng bối cảnh đó một cách thành công, làm gia tăng sự hấp dẫn của điểm đến. Ví dụ những bộ phim Amelie, Emily in Paris, Midnight in Paris đã làm được điều này cho thành phố Paris.

Yếu tố thứ hai là tin tức và sự kiện trực tiếp giúp điểm đến trở nên sống động hơn và tạo ra những nét hấp dẫn mới lạ cho điểm đến. Bên cạnh đó là tác động của du lịch khiến khán giả có sự kết nối sâu hơn với những điểm đến họ biết hoặc nghe từ bạn bè đã đến thăm. Điều này có nghĩa, mỗi du khách còn là một phương tiện truyền thông rất quan trọng. Đặc biệt, mạng xã hội bao gồm YouTube, Facebook, Instagram, Tik Tok, Twitter… cũng góp phần quan trọng lan tỏa thông tin, hình ảnh và kích thích khám phá.

Để thu hút các nhà làm phim cả trong nước và nước ngoài, một trong những vấn đề được quan tâm nhất trong những năm qua là chính sách hỗ trợ tài chính của mỗi địa phương hay quốc gia đối với các dự án làm phim. Cần thiết áp dụng những chính sách ưu đãi, giảm các chi phí như: thuê bối cảnh, đạo cụ, chi phí logicstic, thuê phương tiện đi lại, ăn uống, khách sạn… cho các nhà làm phim.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động xúc tiến du lịch qua điện ảnh, có thể kể đến một số giải pháp, bao gồm: Nghiên cứu, đánh giá tác động của điện ảnh đến hoạt động xúc tiến và khả năng phát triển du lịch; Hoàn thiện cơ chế, chính sách tạo điều kiện thuận lợi, thu hút các đoàn làm phim trong nước và quốc tế làm phim giới thiệu điểm đến, sản phẩm du lịch Việt Nam; Tổ chức các chương trình xúc tiến du lịch tại những sự kiện điện ảnh lớn, tại thành phố, quốc gia là kinh đô điện ảnh, có nền điện ảnh phát triển hàng đầu trên thế giới để quảng bá điểm đến, sản phẩm du lịch đặc sắc, hấp dẫn của Việt Nam, giới thiệu chính sách ưu đãi dành cho nhà sản xuất, đạo diễn làm phim, thu hút sự quan tâm của các nhà sản xuất, đạo diễn và những người làm điện ảnh đến một Việt Nam thanh bình, hấp dẫn, tươi đẹp. Tổ chức chương trình dành cho nhà sản xuất, đạo diễn và những người làm điện ảnh quốc tế cũng như trong nước khảo sát điểm đến, sản phẩm du lịch đặc sắc của Việt Nam, tìm hiểu cơ hội làm phim, hợp tác phát triển điện ảnh du lịch. Phối hợp tổ chức một số sự kiện du lịch - điện ảnh có chất lượng, tạo tiếng vang, thu hút sự quan tâm của những người làm điện ảnh đến làm phim quảng bá du lịch Việt Nam. Từ đó từng bước xây dựng thương hiệu điện ảnh du lịch của Việt Nam.

PAI (Production Attraction Index) - Bộ chỉ số thu hút đoàn làm phim

Trong bối cảnh các địa phương ngày càng quan tâm đến việc thu hút đoàn làm phim như một hướng phát triển mới cho du lịch và kinh tế sáng tạo, yêu cầu đặt ra không chỉ là lợi thế tự nhiên hay sự hấp dẫn của bối cảnh, mà còn là mức độ sẵn sàng và khả năng hỗ trợ sản xuất một cách chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả. Từ thực tiễn đó, Bộ chỉ số thu hút đoàn làm phim – PAI (Production Attraction Index) do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) khởi xướng và công bố từ năm 2023 đã dần hình thành như một công cụ tham chiếu quan trọng đối với các địa phương.

PAI được xây dựng nhằm giúp các địa phương tự đánh giá và hoàn thiện năng lực tiếp nhận đoàn làm phim, đồng thời cung cấp cho nhà sản xuất trong và ngoài nước một bức tranh rõ ràng, có hệ thống về điều kiện làm phim tại từng điểm đến. Thay vì tiếp cận rời rạc theo từng dự án, bộ chỉ số này hướng tới một cách tiếp cận dài hạn: coi việc thu hút đoàn làm phim là một phần của chiến lược phát triển công nghiệp văn hoá và du lịch điện ảnh.

Về cấu trúc, PAI tập trung vào 5 khía cạnh cốt lõi trong quá trình sản xuất phim gồm:

- Hỗ trợ tài chính: Đánh giá sự sẵn có của các khoản tài trợ, trợ cấp và ưu đãi của địa phương cho các nhà làm phim

- Hỗ trợ thông tin: Đo lường nỗ lực quảng bá điểm đến cho các nhà làm phim và ngành công nghiệp điện ảnh

- Hỗ trợ thực địa: Đánh giá những nỗ lực của địa phương trong việc kết nối đoàn làm phim đến các bên liên quan để tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình quay phim

- Hỗ trợ thủ tục pháp lý: Đánh giá mức độ dễ dàng xin giấy phép và tuân thủ các yêu cầu pháp lý

- Hạ tầng sẵn có: Đánh giá tính sẵn có và chất lượng của các cơ sở và nguồn lực sản xuất phim.

Cách tiếp cận này cho thấy sự tương thích rõ ràng giữa PAI và định hướng phát triển du lịch điện ảnh. Khi một địa phương không chỉ dừng lại ở việc “cho mượn bối cảnh”, mà chủ động nâng cấp toàn bộ chuỗi giá trị phục vụ sản xuất phim, thì điện ảnh mới có thể tạo ra tác động lan toả bền vững tới du lịch, truyền thông và kinh tế địa phương. PAI vì thế đóng vai trò như một khung chuẩn tham chiếu, giúp địa phương nhận diện điểm mạnh, điểm cần cải thiện và từng bước xây dựng hình ảnh điểm đến thân thiện với điện ảnh.

Ở tầm rộng hơn, việc hình thành PAI cho thấy một tư duy tiếp cận mang tính hệ thống trong phát triển điện ảnh tại Việt Nam: bắt đầu từ công cụ đo lường, chuẩn hoá và kết nối các chủ thể liên quan, thay vì chỉ dựa vào những cơ hội ngắn hạn.