Trong khuôn khổ Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng lần thứ Tư – DANAFF IV, hội thảo với chủ đề “Trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và bảo vệ tài sản trí tuệ trong điện ảnh” đã mở ra không gian trao đổi về một trong những vấn đề đang tác động mạnh mẽ đến ngành công nghiệp điện ảnh toàn cầu. Từ sáng tạo, sản xuất, phát hành đến quảng bá tác phẩm, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số đang mở ra nhiều khả năng mới, đồng thời đặt ra những yêu cầu ngày càng cấp thiết về bản quyền và quyền sở hữu trí tuệ.
Hội thảo có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng; Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến Phát triển Điện ảnh Việt Nam Ngô Phương Lan; Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi cùng các chuyên gia, nhà quản lý, nghệ sĩ, nhà làm phim và đại diện doanh nghiệp công nghệ.
AI đang thay đổi cách điện ảnh được tạo ra
Theo Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến Phát triển Điện ảnh Việt Nam Ngô Phương Lan, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo và công nghệ số đang tạo ra những thay đổi sâu rộng đối với ngành điện ảnh. Công nghệ không chỉ hỗ trợ quá trình sáng tạo mà còn tác động đến cách một bộ phim được sản xuất, phát hành và tiếp cận công chúng.
Trong thực tế, AI có thể được ứng dụng ở nhiều khâu như hỗ trợ phát triển kịch bản, phân tích dữ liệu và hành vi khán giả, thiết kế hình ảnh, tạo hiệu ứng, phục dựng tư liệu, tối ưu hóa sản xuất, phát hành và quảng bá. Điều này giúp người làm phim có thêm công cụ để rút ngắn quy trình, thử nghiệm những cách thể hiện mới và mở rộng khả năng sáng tạo.
Tuy nhiên, cùng với những cơ hội đó là các vấn đề liên quan đến quyền tác giả, quyền liên quan, nguồn dữ liệu được sử dụng và xác định chủ thể sở hữu đối với những sản phẩm có sự tham gia của AI.
Công nghệ hỗ trợ nhưng không thay thế con người
Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh AI không thay thế con người mà cần được nhìn nhận như một công cụ hỗ trợ, giúp nâng cao chất lượng, tốc độ và khả năng lan tỏa của sản phẩm điện ảnh khi được ứng dụng phù hợp.
Điều này đặt yếu tố con người ở vị trí trung tâm của quá trình sáng tạo. Công nghệ có thể hỗ trợ xử lý dữ liệu, hình ảnh hay quy trình kỹ thuật, nhưng câu chuyện, cảm xúc, trải nghiệm sống và góc nhìn nghệ thuật vẫn là những yếu tố làm nên bản sắc của mỗi tác phẩm.
Để khai thác hiệu quả AI, ngành điện ảnh đồng thời cần tích hợp yêu cầu bảo vệ sở hữu trí tuệ ngay từ quá trình sản xuất, ứng dụng các giải pháp nhận diện nguồn gốc nội dung số và tăng cường bảo vệ bản quyền trên môi trường trực tuyến.
Bảo vệ sở hữu trí tuệ trong môi trường số
Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi, điện ảnh không chỉ là một loại hình nghệ thuật mà còn là ngành công nghiệp sáng tạo có khả năng kết nối văn hóa, công nghệ, truyền thông, du lịch và thị trường. Việc chủ động tiếp cận AI vì vậy là xu hướng tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh, nhưng phải đồng thời gắn với trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp, ý thức pháp lý và sự tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ.
Khi nội dung có thể được sao chép, chỉnh sửa và lan truyền với tốc độ nhanh trong môi trường số, việc bảo vệ thành quả sáng tạo trở thành điều kiện quan trọng để xây dựng một ngành điện ảnh bền vững. Một hệ thống sở hữu trí tuệ hiệu quả không chỉ bảo vệ quyền lợi của nghệ sĩ, nhà làm phim và doanh nghiệp mà còn tạo niềm tin để thu hút thêm nguồn lực đầu tư cho ngành.
Từ đối thoại công nghệ đến hệ sinh thái điện ảnh bền vững
Tại hội thảo, các đại biểu cùng trao đổi về nhiều nội dung thực tiễn như quản lý và khai thác dữ liệu điện ảnh, ứng dụng AI trong sáng tạo nhưng vẫn duy trì vai trò chủ thể của con người, bảo vệ bản quyền trong môi trường số và tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, người làm nghề và doanh nghiệp công nghệ.
Thông qua những cuộc trao đổi tại DANAFF IV, Đà Nẵng mong muốn tiếp tục tiếp nhận các ý kiến và sáng kiến để hoàn thiện môi trường phát triển công nghiệp văn hóa, thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong sáng tạo và mở rộng hợp tác với các tổ chức điện ảnh trong nước, quốc tế.
Trong bối cảnh công nghệ đang thay đổi nhanh chóng cách điện ảnh được sáng tạo và tiếp cận công chúng, bài toán đặt ra không còn là lựa chọn giữa nghệ thuật và công nghệ, mà là cách ứng dụng công nghệ có trách nhiệm để mở rộng khả năng sáng tạo. Từ những cuộc đối thoại tại DANAFF IV, điện ảnh tiếp tục cho thấy khả năng thích ứng với thời đại số, đồng thời giữ vững những giá trị cốt lõi về con người, bản quyền và tài sản trí tuệ.
