Tiến sĩ Ngô Phương Lan: Muốn phim Việt đi xa, không thể chờ đến khi phim hoàn thành

Khoảng 200 nhà lãnh đạo, chuyên gia và tên tuổi lớn trong làng điện ảnh thế giới đã hội tụ về Saint-Paul-de-Vence (Pháp) để tham dự Hội nghị thượng đỉnh Sommet Lumière 2026. Đây là hội nghị thượng đỉnh quốc tế đầu tiên tập trung vào tương lai của điện ảnh và hình ảnh động, do Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đồng chủ trì.

Diễn ra tại Fondation Maeght, hội nghị tập trung thảo luận những vấn đề đang định hình tương lai của ngành điện ảnh toàn cầu, từ sáng tạo, tài chính, công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), phương thức tiếp cận khán giả đến vai trò của hệ thống rạp chiếu và sự đa dạng văn hóa.

Đại diện Việt Nam tham dự sự kiện có tiến sĩ Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA), Giám đốc Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng (DANAFF). Sự hiện diện của đại diện Việt Nam diễn ra trong bối cảnh điện ảnh trong nước đang tìm cách mở rộng hợp tác quốc tế, thu hút các dự án nước ngoài và đưa tác phẩm Việt tiếp cận sâu hơn với thị trường toàn cầu.

Con người và sáng tạo vẫn là trung tâm

Chia sẻ sau hội nghị, bà Ngô Phương Lan cho rằng điều đáng chú ý không nằm ở con số khoảng 200 người tham dự mà ở sức ảnh hưởng của những nhân vật có mặt. Thành phần tham dự trải rộng từ các nhà hoạch định chính sách, lãnh đạo tập đoàn giải trí lớn đến nhà tổ chức liên hoan phim, nhà sản xuất, nghệ sĩ và những người trực tiếp sáng tạo.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam, dù mỗi nhóm có những lợi ích khác nhau, các đại biểu cùng gặp nhau ở một quan điểm: công nghệ và cách khán giả xem phim có thể thay đổi, nhưng tác phẩm và con người sáng tạo vẫn phải giữ vị trí trung tâm.

Tinh thần này cũng được thể hiện trong Tuyên bố Lumière, khi hội nghị đề cập đồng thời đến những cơ hội mà AI mang lại và nhu cầu bảo vệ bản quyền, sự đa dạng văn hóa, tự do sáng tạo. Bên cạnh đó, vai trò của rạp chiếu phim và niềm tin của khán giả cũng được đặt trong mối quan tâm chung.

"Điện ảnh vừa là nghệ thuật, ký ức và bản sắc, vừa là một ngành công nghiệp có khả năng tạo việc làm và tăng trưởng", tiến sĩ Ngô Phương Lan nhận định.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam, cách tiếp cận cân bằng giữa giá trị nghệ thuật, yếu tố văn hóa và sức mạnh kinh tế là điều đặc biệt cần thiết trong bối cảnh ngành điện ảnh đang đứng trước những thay đổi nhanh chóng về công nghệ và phương thức phân phối.

Tại hội nghị, sự hiện diện của những tập đoàn giải trí lớn như Netflix, Disney, NBCUniversal cùng các nhà làm phim và chuyên gia quốc tế cũng mở ra cơ hội kết nối cho những thị trường đang muốn thu hút sản xuất nước ngoài, trong đó có Việt Nam.

Từ những cuộc trao đổi tại Sommet Lumière, tiến sĩ Ngô Phương Lan cho rằng các đối tác quốc tế thường quan tâm ba yếu tố: những câu chuyện mới, bối cảnh mới và môi trường sản xuất thuận lợi.

Theo bà, Việt Nam đang sở hữu hai lợi thế đầu tiên nhưng cần cải thiện khả năng cung cấp dịch vụ sản xuất chuyên nghiệp để biến tiềm năng thành cơ hội thực tế.

Một trong những việc cần làm là xây dựng hệ thống dữ liệu về bối cảnh quay và năng lực sản xuất bằng tiếng Anh, giúp các nhà làm phim quốc tế dễ dàng tìm kiếm thông tin. Bên cạnh đó, Việt Nam cần có một đầu mối hỗ trợ đoàn phim xuyên suốt từ khảo sát, cấp phép đến hậu cần, đồng thời sớm xây dựng chính sách ưu đãi đủ sức cạnh tranh với các quốc gia trong khu vực.

Bà Ngô Phương Lan cho biết VFDA và DANAFF sẽ tiếp tục kết nối các đối tác quốc tế với nhà sản xuất và dự án Việt Nam, thông qua những hoạt động như DANAFF Talents, chợ dự án và các cuộc gặp gỡ đồng sản xuất.

Một điểm tiến sĩ Ngô Phương Lan đặc biệt nhấn mạnh là việc quốc tế hóa phim Việt không nên chỉ bắt đầu sau khi bộ phim hoàn thành. "Muốn phim Việt đi xa, không thể chỉ chờ đến khi phim hoàn thành mới tìm đường ra thế giới", Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam nói, đồng thời cho rằng kết nối quốc tế cần được thực hiện ngay từ giai đoạn phát triển kịch bản và dự án.

Không sao chép Pháp hay Hàn Quốc

Sommet Lumière 2026 cũng mang đến những gợi mở từ hai quốc gia đồng chủ trì là Pháp và Hàn Quốc, những nền điện ảnh có chiến lược phát triển dài hạn và khả năng tạo ảnh hưởng quốc tế.

Từ góc độ của người làm công tác xúc tiến điện ảnh, bà Ngô Phương Lan cho rằng điều Việt Nam có thể học hỏi không phải là sao chép nguyên trạng mô hình của hai nước, mà là sự kiên định trong chính sách.

"Điều tôi học được từ điện ảnh Pháp và Hàn Quốc không phải là sao chép một mô hình, mà quan trọng hơn, là sự kiên định trong chính sách. Pháp bền bỉ bảo vệ sự đa dạng và nuôi dưỡng tác giả; Hàn Quốc đầu tư có chiến lược cho tài năng, doanh nghiệp và khả năng đưa phim ra thế giới. Cả hai đều coi điện ảnh là một ngành cần được chăm lo lâu dài, chứ không chỉ hỗ trợ khi có một bộ phim hoặc một sự kiện", Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam nói thêm.

Đối với Việt Nam, bà cho rằng không nhất thiết phải triển khai quá nhiều chính sách cùng lúc. Trước mắt, ba vấn đề cần được tập trung là thành lập và vận hành hiệu quả Quỹ hỗ trợ phát triển điện ảnh; xây dựng chính sách ưu đãi cùng cơ chế "một cửa" để thu hút các đoàn phim quốc tế; và đầu tư liên tục cho tài năng trẻ cũng như những dự án có khả năng vươn ra thị trường quốc tế.

Đây cũng là hướng DANAFF đang từng bước theo đuổi. Bên cạnh vai trò của một liên hoan phim, sự kiện hướng tới việc tạo không gian để các dự án được phát triển, tài năng trẻ gặp gỡ người hướng dẫn và các nhà làm phim Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế.

Từ Saint-Paul-de-Vence, câu chuyện được đặt ra với điện ảnh Việt Nam không chỉ là làm thêm những bộ phim hay, mà còn là xây dựng một hệ sinh thái đủ sức đưa những bộ phim ấy đến với thế giới. Theo tiến sĩ Ngô Phương Lan, sự bứt phá của điện ảnh Việt Nam sẽ không đến từ một khẩu hiệu lớn, mà từ những chính sách đúng được thực hiện đều đặn, nhất quán và đủ lâu.