Từ ngày 01/01/2023, Luật Điện ảnh 2022 (số 05/2022/QH15) chính thức có hiệu lực, thay thế Luật Điện ảnh 2006 đã tồn tại gần 20 năm. Luật mới không chỉ kế thừa, chỉnh lý các quy định cũ mà còn đưa ra nhiều điểm đổi mới nhằm minh bạch hoá quản lý, mở rộng cơ hội cho mọi chủ thể tham gia hoạt động điện ảnh và đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên số.
1. Quy định rõ quyền – nghĩa vụ của các chủ thể trong điện ảnh
Một trong những điểm tiến bộ của Luật Điện ảnh 2022 là bao quát hầu hết các chủ thể tham gia hoạt động điện ảnh với quyền và nghĩa vụ rõ ràng, từ sản xuất, phát hành đến phổ biến phim. Điều này giúp cá nhân, tổ chức dễ tiếp cận pháp luật hơn so với trước đây, khi nhiều quy định còn chung chung hoặc thiếu cụ thể.
2. Quản lý phổ biến phim trên không gian mạng – phù hợp chuyển đổi số
Luật mới bổ sung quy định chi tiết về việc phổ biến phim trên không gian mạng, nhất là trong bối cảnh Internet và nền tảng số phát triển mạnh mẽ. Trước đây nội dung này thiếu quy định rõ ràng, gây khó khăn trong quản lý. Nay, các đơn vị phổ biến phim trên mạng phải:
Điều này không chỉ minh bạch hoá trách nhiệm, mà còn giúp cơ quan quản lý có căn cứ pháp lý rõ ràng để kiểm soát, bảo vệ quyền lợi người làm phim, đồng thời phù hợp với yêu cầu quản lý trong nền kinh tế số.
3. Thủ tục hành chính đơn giản hoá – rút ngắn thời gian
Luật Điện ảnh 2022 cải cách thủ tục hành chính trong nhiều lĩnh vực, bao gồm:
Cấp giấy phép cung cấp dịch vụ quay phim sử dụng bối cảnh tại Việt Nam.
Cấp giấy phép phân loại phim.
Những quy định này được đánh giá là thông thoáng hơn, minh bạch hơn và rút ngắn thời gian thực hiện hồ sơ so với quy định trước đó, giúp giảm gánh nặng thủ tục cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh
4. Mở rộng hoạt động sản xuất – đa dạng hoá hình thức hỗ trợ
Luật mới mở rộng lĩnh vực hỗ trợ sản xuất phim như:
Cho phép hỗ trợ sản xuất phim cho các tác giả trẻ và phim đầu tay – những nhóm sáng tạo thường gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn lực.
Hình thức sản xuất phim bằng ngân sách nhà nước được mở rộng hơn, bao gồm giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu thay vì chỉ áp dụng duy nhất một hình thức như trước.
Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều dự án phim độc lập, sáng tạo hơn và đa dạng hoá nguồn lực đầu tư cho điện ảnh trong nước.
5. Tạo điều kiện thuận lợi hơn cho đầu tư nước ngoài
Luật điện ảnh 2022 cũng sửa đổi các quy định liên quan đến hợp tác sản xuất phim với đối tác nước ngoài, đặc biệt là: Yêu cầu hồ sơ cấp phép chỉ cần kịch bản tóm tắt và kịch bản chi tiết sử dụng bối cảnh tại Việt Nam, thay vì kịch bản đầy đủ như trước đây – giúp rút ngắn thời gian và thủ tục.
Bên cạnh đó, các ưu đãi thuế được mở rộng đối với tổ chức nước ngoài sản xuất phim tại Việt Nam – một điểm giúp tăng thu hút đầu tư và quảng bá điện ảnh Việt trên trường quốc tế.
6. Điện ảnh được công nhận là ngành công nghiệp – mở rộng tầm nhìn pháp lý
Một điểm mang tính đột phá của Luật Điện ảnh 2022 là công nhận điện ảnh không chỉ là nghệ thuật mà còn là ngành công nghiệp và một lĩnh vực kinh tế chính thức. Điều này đồng nghĩa với việc điện ảnh Việt Nam có cơ hội tiếp cận các chính sách phát triển công nghiệp, nguồn lực đầu tư và chú trọng hơn trong các khuôn khổ hỗ trợ phát triển.
Kết luận: Luật Điện ảnh 2022 – Bước tiến tạo hành lang cấp thiết cho điện ảnh hiện đại
So với Luật Điện ảnh 2006, Luật Điện ảnh 2022 thể hiện rõ sự nỗ lực của cơ quan lập pháp nhằm tạo dựng một môi trường pháp lý thông thoáng, minh bạch, phù hợp với đòi hỏi của nền kinh tế số, phát triển điện ảnh trong nước và quốc tế hoá ngành. Đặc biệt, các quy định mới về quản lý phổ biến phim trên không gian mạng, đơn giản hoá thủ tục hành chính, mở rộng hỗ trợ sản xuất và nhận diện điện ảnh như một lĩnh vực kinh tế đã góp phần đưa điện ảnh Việt Nam vào một giai đoạn phát triển mới – năng động hơn và thân thiện hơn với sáng tạo nghệ thuật.
