Điện ảnh Việt cần cú hích cơ chế

Điện ảnh trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa

Trong định hướng phát triển công nghiệp văn hóa, điện ảnh được xác định là lĩnh vực có tiềm năng lớn cả về giá trị kinh tế và sức lan tỏa xã hội. Theo Quyết định 2486/QĐ-TTg năm 2025 về chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn 2045, điện ảnh nằm trong 6 lĩnh vực trọng tâm cần ưu tiên phát triển, cùng với nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, phần mềm và trò chơi giải trí, thủ công mỹ nghệ và du lịch văn hóa.

Việc đưa điện ảnh vào nhóm ngành chiến lược cho thấy cách nhìn mới: Điện ảnh không chỉ là hoạt động nghệ thuật mà còn là ngành kinh tế sáng tạo có khả năng tạo doanh thu, thu hút đầu tư và quảng bá hình ảnh quốc gia. Thị trường phim Việt những năm gần đây cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tăng trưởng.

Theo Box Office Vietnam, doanh thu phòng vé phim Việt năm 2025 tăng mạnh so với các năm trước, với nhiều dự án quy mô lớn và đa dạng đề tài. Một số phim gây chú ý như Mưa đỏ, Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối, Tử chiến trên không, Thám tử Kiên, Nhà gia tiên… Trong đó, Mưa đỏ đạt hơn 700 tỉ đồng, nằm trong nhóm phim có doanh thu cao nhất của điện ảnh Việt.

PGS.TS Đỗ Hồng Quân - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam - cho rằng, điện ảnh đang giữ vị trí quan trọng trong tổng thể phát triển văn hóa.

Ông nhận định: “Văn hóa trở thành một trong những lĩnh vực được Đảng và Nhà nước quan tâm, tạo điều kiện để phát triển ngang tầm với chính trị và kinh tế - xã hội. Nhìn trong bức tranh chung đó, cùng với quá trình phát triển và nỗ lực vươn lên, điện ảnh rõ ràng là một trong những mũi nhọn”.

Đạo diễn trẻ Hà Lệ Diễm cho rằng, những thay đổi hiện nay không diễn ra trong một thời gian ngắn mà được hình thành từ nền tảng của nhiều thế hệ làm phim.

“Là một nhà làm phim trẻ tại Việt Nam, tôi cảm nhận rõ những bước chuyển mình rất lớn của điện ảnh trong thời gian qua. Sự thay đổi này diễn ra ở nhiều mảng khác nhau, từ phim độc lập, phim thương mại cho đến các dự án phim do Nhà nước hỗ trợ” - đạo diễn Hà Lệ Diễm cho hay.

Nút thắt về cơ chế đầu tư và quỹ điện ảnh

PGS.TS Đỗ Lệnh Hùng Tú - Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam - cho hay, sự phát triển của ngành trong thời gian qua có sự đóng góp từ cả khu vực Nhà nước và tư nhân.

Ông Tú cho biết, những năm gần đây điện ảnh Việt Nam có nhiều tín hiệu khởi sắc. Bên cạnh các bộ phim do Nhà nước đặt hàng, sự tham gia mạnh mẽ của các hãng phim tư nhân cùng đề tài ngày càng phong phú, từ tâm lý xã hội đến lịch sử - chiến tranh, đã góp phần làm diện mạo điện ảnh đa dạng hơn và mang lại nhiều lựa chọn cho khán giả.

Theo Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam, để ngành phát triển bền vững cần xây dựng cơ chế kết hợp nguồn lực Nhà nước và xã hội hóa. Việc cho phép kết hợp đầu tư công với đầu tư tư nhân sẽ mở rộng nguồn vốn cho sản xuất phim, tạo điều kiện để thực hiện các tác phẩm có quy mô và chất lượng cao hơn.

Ông Tú nói thêm: “Một vấn đề mà chúng tôi rất mong muốn - trong Luật Điện ảnh sửa đổi cũng đã đề cập - đó là việc hình thành quỹ điện ảnh để hỗ trợ các hoạt động như sản xuất phim, phổ biến phim, xuất nhập khẩu phim, đào tạo nguồn nhân lực cũng như tổ chức các sự kiện chuyên ngành của điện ảnh”.

Ở góc nhìn của nghệ sĩ, NSƯT Chiều Xuân cho rằng, điện ảnh Việt Nam vẫn phát triển trong điều kiện còn nhiều hạn chế về công nghệ và nguồn lực. Theo bà, những người làm phim luôn nỗ lực làm tốt hơn và không tự bằng lòng với hiện tại. Tuy nhiên, khâu kịch bản vẫn là điểm yếu cần được cải thiện, bởi việc xây dựng một kịch bản tốt đòi hỏi nhiều thời gian nghiên cứu cùng sự đầu tư về nhân lực và kinh phí.

Trong khi đó, các nhà làm phim trẻ, đặc biệt ở lĩnh vực phim độc lập, lại đối mặt với bài toán tài chính ngay từ giai đoạn khởi đầu dự án. Đạo diễn Hà Lệ Diễm cho biết, nhiều nhà làm phim độc lập hiện phải tìm kiếm nguồn hỗ trợ từ nước ngoài.

“Điều mà các nhà làm phim độc lập tại Việt Nam vẫn còn thiếu là những quỹ hoặc chương trình hỗ trợ tài chính dành cho việc sản xuất phim, đặc biệt là cho các nhà làm phim trẻ. Sự xuất hiện của các quỹ hỗ trợ trong nước sẽ tạo điều kiện để nhiều dự án phim độc lập được triển khai và tiếp cận khán giả rộng rãi hơn” - Hà Lệ Diễm cho hay.