Đạo diễn Lê Hoàng kể hậu trường phim "Gái nhảy" gây bão 23 năm trước

Khi Gái nhảy ra mắt vào năm 2003, ít ai ngờ một bộ phim khai thác trực diện về thế giới của những cô gái làng chơi lại có thể tạo nên sức hút mạnh mẽ đến vậy. Không chỉ gây sốt phòng vé trong bối cảnh hệ thống rạp còn hạn chế, tác phẩm còn khơi lên nhiều tranh luận về ranh giới giữa nghệ thuật và thị trường, giữa phản ánh hiện thực và yếu tố câu khách.

Sau hơn 2 thập kỷ, Gái nhảy của đạo diễn Lê Hoàng được lựa chọn trình chiếu trong chương trình Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm thời kỳ đổi mới tại Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV).

Trở lại màn ảnh rộng, bộ phim không chỉ gợi nhắc một giai đoạn đặc biệt của điện ảnh Việt, mà còn mở ra những suy ngẫm về cách người làm nghề từng tiếp cận các đề tài gai góc bằng tinh thần thuần túy nghệ thuật, không bị chi phối bởi yếu tố thị trường.

Chia sẻ với phóng viên, đạo diễn Lê Hoàng cho rằng Gái nhảy không phải là một “hiện tượng thị trường” như nhiều người từng gọi. Với ông, đó đơn giản là một bộ phim được làm ra từ những quan sát đời sống, từ mong muốn kể những câu chuyện đủ sức khiến người trẻ phải suy ngẫm về những mặt trái của xã hội.

Xin chào đạo diễn Lê Hoàng. Sau 23 năm, nhắc đến “Gái nhảy”, nhiều người vẫn xem đây là tác phẩm mở ra một giai đoạn mới - thời kỳ phim thị trường của điện ảnh Việt Nam. Ngay từ lúc bắt tay vào thực hiện bộ phim, ông có từng nghĩ mình đang “mở đường” cho một dòng phim hoàn toàn mới?

- Đến thời điểm này, tôi vẫn không cho rằng Gái nhảy là một bộ phim thị trường. Khi theo dõi tác phẩm, khán giả có thể nhìn thấy một thế giới gắn với những tệ nạn xã hội, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc có thể xếp bộ phim vào dòng phim thị trường. Nếu quan niệm rằng cứ phim thị trường là tách biệt với các đề tài chính thống thì rõ ràng sẽ dẫn đến những nhầm lẫn nhất định.

Với Gái nhảy, dù lựa chọn một đề tài nhạy cảm, chúng tôi chưa bao giờ chủ đích khai thác những cảnh gây sốc hay sử dụng yếu tố câu khách nên khó thể gọi đó là phim thị trường như nhiều người vẫn nghĩ. Những gì xuất hiện trong phim đều bắt nguồn từ hiện thực đời sống. Nếu có sự khác biệt, thì chỉ nằm ở cách tiếp cận so với các bộ phim cùng thời.

Còn những vấn đề mà bộ phim đặt ra vẫn hết sức nghiêm túc, phản ánh trực diện một thực trạng xã hội nóng bỏng lúc bấy giờ.

Ý tưởng ban đầu của đạo diễn đến từ đâu? Đó là quan sát xã hội, một câu chuyện có thật hay một chủ đích nghệ thuật rõ ràng?

- Thời điểm đó, chúng tôi làm phim hoàn toàn không đặt nặng yếu tố doanh thu, mà chỉ tập trung vào việc tạo nên một tác phẩm có chiều sâu về câu chuyện, đủ sức khiến giới trẻ phải suy ngẫm về những mặt trái của xã hội. Nhân vật trung tâm là một cô gái làng chơi với hoàn cảnh vô cùng éo le và những số phận như vậy, ở bất kỳ thời nào, vẫn luôn là vấn đề nóng bỏng.

Ý tưởng của bộ phim thực ra không có gì quá “ghê gớm”, mà chỉ xuất phát từ chính những thân phận, những hoàn cảnh đời sống rất thật.

Tệ nạn xã hội luôn tồn tại dưới nhiều góc nhìn khác nhau. Ở đó, không chỉ có sự tiêu cực, mà còn ẩn chứa những nỗi đau, những bi kịch và tâm tư của những số phận bất hạnh. Có những hoàn cảnh mà người ngoài cuộc khó lòng thấu hiểu, và bản thân họ cũng chưa từng mong muốn phải rơi vào những công việc đầy tủi hổ ấy.

Trong thế giới tăm tối đó, không chỉ có những phận đời éo le, mà ngay cả những con người có điều kiện, có học thức cũng có thể sa ngã. Tệ nạn xã hội, suy cho cùng, không chừa một ai.

Khi “Gái nhảy” ra mắt vào năm 2003, phim đã tạo nên một “cơn bão” trên thị trường điện ảnh. Ông có còn nhớ phản ứng mạnh mẽ nhất từ công chúng hoặc giới chuyên môn lúc bấy giờ?

- Thời điểm ấy, ở TPHCM gần như chỉ có một rạp chiếu chính là rạp Thăng Long - nơi Gái nhảy được công chiếu. Khán giả đổ về đông nghịt, đến mức người dân sống xung quanh phải tận dụng không gian trước nhà để giữ xe cho khách xem phim. Khi tôi ghé qua, họ còn mang bánh kẹo ra mời, vui vẻ nói: “Nhờ có đạo diễn Gái nhảy mà tự nhiên chúng tôi có thêm thu nhập”. Những người bán nước quanh khu vực cũng phấn khởi không kém, vì lượng khách tấp nập từ sáng đến khuya.

Về doanh thu, bộ phim đạt khoảng 13 tỷ đồng - một con số rất lớn vào thời điểm đó. Cần nhớ rằng hệ thống rạp khi ấy còn vô cùng hạn chế, chưa có những cụm rạp quy mô lớn như bây giờ, nên hầu như không ai nghĩ một bộ phim Việt có thể đạt được mức doanh thu như vậy.

Còn về những đánh giá xoay quanh bộ phim, có rất nhiều ý kiến khác nhau. Bản thân tôi không cho ý kiến nào là đúng hay sai, bởi với điện ảnh, đặc biệt là phim chiếu rạp, nếu không tạo ra tranh luận, không khơi gợi bàn luận thì thà tốt nhất không làm.

Liệu những gì từng gây sốc trong “Gái nhảy” có còn đủ “độ nặng” với khán giả hiện tại? Nếu làm lại “Gái nhảy” ở thời điểm bây giờ, đạo diễn Lê Hoàng sẽ thay đổi điều gì?

- Tôi cho rằng, bộ phim đến nay vẫn còn phù hợp với khán giả đương thời, và tự tin nó chưa hề trở nên lỗi thời, kể cả với những người đã xem từ gần 30 năm trước. Nếu tôi có cơ hội thực hiện lại, chắc chắn sẽ có nhiều thay đổi về cách thể hiện, nhưng tinh thần cốt lõi thì không: Đó là câu chuyện về những thân phận éo le của những cô gái làng chơi và niềm tin vào khả năng vượt qua nghịch cảnh.

Các nhà làm phim trên thế giới cũng vậy, họ đều mong muốn tạo ra những tác phẩm có thể nuôi dưỡng niềm tin vào con người. Không ai làm nghệ thuật chỉ để khán giả rời rạp với cảm giác rằng có những số phận hoàn toàn vô vọng, không thể cứu vãn. Đó không phải là mục đích cuối cùng của điện ảnh.

Sau 23 năm, khi “Gái nhảy” được chọn chiếu trong chương trình “Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm đổi mới” tại Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng 2026, cảm xúc của ông thế nào?

- Trước hết, việc tổ chức một liên hoan phim như DANAFF theo chu kỳ thường niên là điều không hề dễ dàng, đặc biệt khi hướng tới quy mô rộng, tính chuyên nghiệp cao và chất lượng tiệm cận, thậm chí vượt qua một số liên hoan phim quốc tế mà tôi từng tham dự. Có thể thấy, nếu một liên hoan phim như DANAFF được duy trì đều đặn mỗi năm, tương tự như Cannes của Pháp thì chắc chắn sẽ tạo ra những tác động rất lớn đối với nền điện ảnh.

Với một nhà làm phim, việc tác phẩm của mình được trình chiếu, được nhắc lại trong một chương trình có dòng chảy kéo dài tới 40 năm là một trải nghiệm đầy cảm xúc. Nó không chỉ gợi mở những ký ức cá nhân, mà còn khơi dậy nhiều suy ngẫm về cả một giai đoạn của điện ảnh.

Theo ông, điều quan trọng nhất mà điện ảnh Việt cần giữ lại từ quá khứ là gì, điều gì cần thay đổi để tiến xa hơn?

- Tôi cho rằng, trong điện ảnh không tồn tại ranh giới về thế hệ hay tuổi tác, không có chuyện trẻ hay già, mà chỉ có hay hoặc dở. Mỗi thế hệ làm phim đều trưởng thành trong những hoàn cảnh và bối cảnh khác nhau.

Thực tế, có những đạo diễn trẻ còn làm tốt hơn cả thế hệ đi trước. Và bản thân chúng tôi cũng không phải lúc nào có thể truyền đạt trọn vẹn kinh nghiệm cho lớp trẻ, bởi tư duy sáng tạo luôn thay đổi theo từng thời đại.

Đó là câu chuyện của những nhà làm phim, còn khán giả thì sao?

- Tôi có cảm giác khán giả ngày nay phần nào trở nên “dễ tính” hơn, một phần vì các hình thức giải trí ngắn, nhanh, dễ hiểu và trực tiếp đang ngày càng lấn át những giá trị sâu sắc. Theo tôi, đó không hẳn là một tín hiệu tích cực.

Trong lần trở lại màn ảnh rộng của “Gái nhảy”, ông kỳ vọng khán giả sẽ đón nhận bộ phim như thế nào?

- Tôi may mắn được sống và làm nghề trong một giai đoạn mang tính chuyển giao của điện ảnh Việt Nam - từ khi bắt đầu bước vào cơ chế kinh tế thị trường cho đến những biến chuyển mạnh mẽ về sau. Vì thế, tôi tin rằng lần trở lại này không chỉ là dịp để khán giả xem lại Gái nhảy, mà còn mở ra nhiều câu chuyện để chia sẻ, nhìn lại một chặng đường phát triển của điện ảnh nói chung.

Xin cảm ơn đạo diễn Lê Hoàng vì những chia sẻ!

Gái nhảy do Lê Hoàng đạo diễn, hãng phim Giải Phóng sản xuất năm 2003. Tác phẩm mở đầu cho thời kỳ phim thương mại sau giai đoạn khủng hoảng của điện ảnh Việt Nam thập niên 1990.

Bộ phim có sự góp mặt của dàn diễn viên: Mỹ Duyên (Hoa), Minh Thư Hạnh (diễn viên đóng thế Phạm Thúy Vi), Anh Vũ (má mì), Bằng Lăng (Ngọc)...

Năm nay, Gái nhảy là một trong 17 tác phẩm được công chiếu trong chương trình "Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm Đổi mới" thuộc khuôn khổ Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng lần thứ Tư (DANAFF IV).