DANAFF sau 4 mùa và câu chuyện định hình bản sắc

Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ tư khép lại tối 4/7. Một bữa no (Full Plate) của Ấn Độ nhận giải Phim châu Á xuất sắc nhất. Tử chiến trên không được trao giải Phim Việt Nam xuất sắc nhất.

DANAFF IV giới thiệu hơn 100 bộ phim qua khoảng 200 suất chiếu, cùng các chương trình chuyên đề, lớp học nghề, vườn ươm dự án và hoạt động kết nối sản xuất. Quy mô ấy cho thấy liên hoan đã đi qua giai đoạn thử nghiệm ban đầu.

Câu hỏi tiếp theo không còn là DANAFF lớn đến đâu hay có bao nhiêu khách mời. Điều cần rõ hơn là công chúng và giới làm nghề sẽ nhận ra liên hoan bằng đặc điểm nào.

DANAFF sau 4 mùa: Từ quy mô đến bản sắc

Với thông điệp Bridging Asia to the World (Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới), DANAFF IV mở rộng chương trình phim và các hoạt động kết nối điện ảnh trong khu vực. Độ rộng của chương trình được thể hiện qua phim dự thi, toàn cảnh điện ảnh châu Á, điện ảnh Việt Nam và tiêu điểm điện ảnh Hoa Kỳ. Bản sắc của liên hoan phụ thuộc vào cách các chương trình này được tuyển chọn và kết nối với nhau.

Giải Phim châu Á xuất sắc nhất được trao cho Một bữa no (Full Plate) của đạo diễn Ấn Độ Tannishtha Chatterjee. Nhân vật chính là Amreen, một phụ nữ Hồi giáo nghèo ở Mumbai. Sau khi chồng gặp tai nạn, cô trở thành người kiếm sống cho gia đình và nhận việc nấu ăn cho một đôi vợ chồng giàu có. Từ đó, bộ phim đi vào khác biệt giai cấp, định kiến cộng đồng và hành trình giành lại quyền tự quyết của người phụ nữ.

Việc trao giải cao nhất cho một tác phẩm đầu tay, tập trung vào số phận phụ nữ và những xung đột xã hội gần gũi, cho thấy sự quan tâm của ban giám khảo đối với phim độc lập. Tuy nhiên, hướng đi của DANAFF chỉ có thể được nhận diện khi quan điểm tuyển chọn được duy trì qua nhiều mùa.

Số lượng phim, suất chiếu và khách mời phản ánh quy mô tổ chức. Bản sắc của liên hoan sẽ được xác lập từ chất lượng phim, khả năng phát hiện tác giả mới và những cuộc trao đổi được tạo ra sau mỗi suất chiếu.

Những cuộc trở về bằng điện ảnh

Chiếc kén (Chrysalis), phim hợp tác Việt Nam - Mỹ do J. Robert Schulz đạo diễn, đưa đến DANAFF IV một câu chuyện về ký ức và nguồn cội. Tác phẩm lấy cảm hứng từ hành trình của Daniel K. Winn, người rời Việt Nam, trưởng thành tại Mỹ rồi trở lại đối diện với quá khứ. Phim có sự tham gia của nghệ sĩ Kiều Chinh cùng nhiều nghệ sĩ gốc Việt.

Với nghệ sĩ Kiều Chinh, đây không chỉ là một lần xuất hiện trên thảm đỏ. Bà trở về cùng một vai diễn mới, trong bộ phim được hình thành từ chuyến về Việt Nam trước đó.

Từ Chiếc kén, DANAFF có thể mở rộng vai trò kết nối với những người Việt đang làm điện ảnh ở nước ngoài. Nhiều đạo diễn, diễn viên, biên kịch và nhà sản xuất vẫn tìm về ký ức gia đình, chiến tranh, di cư và căn tính Việt trong tác phẩm. Những bộ phim ấy được thực hiện trong môi trường quốc tế nhưng vẫn gắn với lịch sử và đời sống quê hương.

Giá trị của sự trở về không nằm ở tên tuổi nghệ sĩ hay yếu tố xúc động. Điều quan trọng là cách liên hoan tuyển chọn, giới thiệu và tạo đối thoại quanh tác phẩm. Nếu hình thành một nhánh chương trình dành cho điện ảnh của người Việt ở nước ngoài, DANAFF có thể trở thành nơi những kinh nghiệm làm phim khác nhau gặp nhau, đồng thời giúp điện ảnh trong nước nhìn lại mình từ những góc nhìn vừa gần gũi vừa có khoảng cách.

Chiếc kén chưa tạo thành một khuynh hướng, nhưng đã gợi ra một khả năng: DANAFF có thể đón những người Việt đi xa trở về bằng tác phẩm.

Khán giả trong phòng chiếu

DANAFF IV tổ chức nhiều suất chiếu tại rạp và ngoài trời, phát vé miễn phí để đưa những bộ phim ít cơ hội phát hành rộng rãi đến với công chúng. Tuy nhiên, khán giả không chỉ cần một tấm vé.

Các buổi giao lưu sau suất chiếu nên tập trung vào quá trình sáng tác, lựa chọn nghệ thuật và vấn đề bộ phim đặt ra. Báo chí cũng cần dành nhiều chỗ hơn cho tác phẩm, đạo diễn và phản ứng của người xem, thay vì để hình ảnh thảm đỏ lấn át nội dung chuyên môn.

Đà Nẵng không chỉ là nơi đăng cai mà còn có thể hình thành một cộng đồng khán giả riêng. Các chương trình chiếu phim, thảo luận và đào tạo dành cho sinh viên, người làm sáng tạo nên được nối dài ngoài tuần lễ liên hoan.

Đường đi của dự án sau DANAFF

DANAFF Talents và Industry Days tạo cơ hội cho các dự án đang phát triển. Hiệu quả của chương trình cần được đo bằng số kịch bản hoàn thiện, dự án tìm được nhà sản xuất, nguồn vốn hoặc tiếp tục xuất hiện tại các liên hoan phim khác.

Việc theo dõi và công bố hành trình của những dự án từng được lựa chọn sẽ cho thấy tác động thực tế của DANAFF đối với người làm nghề. Khi một dự án đi tiếp từ Đà Nẵng, liên hoan không còn dừng ở một tuần lễ trình chiếu và trao giải.

Sau 4 mùa, DANAFF đã có quy mô và mạng lưới quốc tế. Chặng tiếp theo nằm ở quan điểm tuyển chọn, cộng đồng khán giả và khả năng đưa các dự án đi xa hơn. Bản sắc của liên hoan sẽ được nhận diện từ những bộ phim được chọn, những tác phẩm được hình thành và những người Việt xa quê trở về bằng điện ảnh.