Công bố Hội đồng Chung khảo Cuộc thi phim ngắn "Hiền tài hôm nay"

Sau ba tháng phát động, Cuộc thi phim ngắn “Hiền tài hôm nay” do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội và Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám tổ chức, hướng tới kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám – trường học đầu tiên của Việt Nam đã gần đi đến chặng cuối cùng.

Điểm đáng chú ý của cuộc thi không nằm ở việc tái hiện lịch sử, mà ở cách đưa khái niệm “hiền tài” vào đời sống đương đại. Từ người thầy, nhà nghiên cứu, người trẻ theo đuổi tri thức đến những cá nhân dùng kiến thức và sáng tạo để tạo ra giá trị cho cộng đồng, mỗi câu chuyện có thể trở thành một cách lý giải mới về truyền thống trọng dụng nhân tài của người Việt. Thông qua ngôn ngữ phim ngắn, những giá trị về tri thức, giáo dục, sáng tạo và cống hiến được tiếp cận bằng những câu chuyện gần gũi hơn với khán giả hôm nay.

Nhiều góc nhìn cho một chủ đề

Hội đồng Chung khảo gồm sáu thành viên có chuyên môn trong điện ảnh, truyền hình, sản xuất, biên kịch, lịch sử và văn hóa. Sự đa dạng này giúp các tác phẩm được nhìn nhận không chỉ ở kỹ thuật làm phim mà còn ở nội dung, cách kể chuyện, chiều sâu văn hóa và khả năng kết nối với chủ đề.

Đứng đầu Hội đồng là NSND Nguyễn Khải Hưng, nhà làm phim có hơn 30 năm hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh và truyền hình. Từ kinh nghiệm thực tiễn, ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của phim ngắn như một không gian để các nhà làm phim trẻ thử nghiệm, tìm kiếm cá tính và tiếng nói riêng. Với ông, giá trị của cuộc thi không chỉ nằm ở việc trao giải mà còn ở khả năng phát hiện những gương mặt mới cho điện ảnh Việt Nam.

Trong khi đó, đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp, được biết đến qua Đập cánh giữa không trung và hành trình đưa tác phẩm đến nhiều liên hoan phim quốc tế, mang đến góc nhìn của một nhà làm phim độc lập. Kinh nghiệm của chị góp phần đặt trọng tâm vào cá tính tác giả, cách lựa chọn câu chuyện và khả năng chuyển hóa một ý tưởng thành ngôn ngữ điện ảnh riêng.

Nhà sản xuất Trần Thị Bích Ngọc lại đem đến góc nhìn từ sản xuất và đào tạo. Với hơn 30 năm kinh nghiệm, tốt nghiệp đạo diễn điện ảnh, có học vị thạc sĩ chính sách công và từng tham gia nhiều dự án trong nước, quốc tế, bà cũng đảm nhiệm công tác quản lý chương trình đào tạo và vườn ươm dự án tại Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng. Vì vậy, tác phẩm được nhìn không chỉ ở chất lượng hiện tại mà còn ở tiềm năng phát triển của người làm phim.

Là một trong những gương mặt tiêu biểu của điện ảnh độc lập Việt Nam, đạo diễn, biên kịch Phan Đăng Di mang đến kinh nghiệm từ hành trình đưa phim Việt đến các liên hoan phim lớn như Venezia, Cannes và Berlin. Là đồng sáng lập Gặp gỡ mùa thu – chương trình đào tạo và kết nối các nhà làm phim trẻ – ông cũng có sự quan tâm đặc biệt tới thế hệ sáng tác mới, với những câu chuyện có cá tính và khả năng tạo dấu ấn.

Ở chiều sâu lịch sử – văn hóa, GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, nhà sử học và Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, giúp đặt các tác phẩm trong mối liên hệ với truyền thống hiếu học, tinh thần trọng dụng nhân tài và lịch sử của Quốc Tử Giám. Qua đó, “hiền tài” không chỉ được nhìn như một khái niệm thuộc về quá khứ mà trở thành vấn đề có ý nghĩa trong xã hội hiện đại.

Khi “hiền tài” bước ra khỏi lịch sử

Một trong những thách thức của cuộc thi là làm thế nào để những giá trị được hình thành từ hàng nghìn năm trước trở nên gần gũi với khán giả hôm nay.“Hiền tài” có thể được tìm thấy trong những hình ảnh rất đời thường: một người thầy tận tâm với học trò, một nhà nghiên cứu kiên trì với công việc, một người trẻ lựa chọn con đường tri thức hay một cá nhân sử dụng chuyên môn để giải quyết những vấn đề của cộng đồng.

Theo NSƯT, đạo diễn Trịnh Quang Tùng - Phó TGĐ Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, dấu mốc 950 năm Quốc Tử Giám là cơ hội để gửi gắm thông điệp về giáo dục và đạo học của người Việt. Từ truyền thống ấy, điện ảnh có thể kể tiếp những câu chuyện về trí tuệ, văn hóa và khát vọng cống hiến của con người Việt Nam hôm nay.Là người trực tiếp theo dõi và làm việc với các đạo diễn tham gia cuộc thi từ đơn vị của mình, ông cho rằng các tác giả dự thi cũng lựa chọn nhiều cách thể hiện: tự dẫn dắt câu chuyện, phỏng vấn, quan sát nhân vật, sử dụng lời bình hoặc đặt trọng tâm vào hình ảnh và cảm xúc. Sự đa dạng ấy cho thấy mỗi người làm phim có một cách tiếp cận khác nhau với cùng một chủ đề.Tuy nhiên, phim ngắn cũng đặt ra bài toán về sự cô đọng. Trong một thời lượng hạn chế, người làm phim phải tìm được chi tiết đủ sức đại diện cho câu chuyện lớn, đồng thời truyền tải thông điệp mà không khiến bộ phim trở thành một bài minh họa.

Phim ngắn – bước khởi đầu của tài năng trẻ

Với NSND Nguyễn Khải Hưng, điều quan trọng nhất của một sân chơi phim ngắn không chỉ là tìm ra tác phẩm đoạt giải mà còn là phát hiện những người có khả năng tiếp tục đi xa với điện ảnh.Phim ngắn cho phép người làm phim thử nghiệm với ý tưởng, hình thức và phong cách cá nhân trong quy mô nhỏ hơn phim truyện dài. Một tác phẩm thành công vì thế không chỉ chứng minh khả năng kể chuyện mà còn cho thấy cá tính và tiềm năng nghề nghiệp của người đứng sau máy quay.Từ góc nhìn đó, đầu tư cho phim ngắn cũng là đầu tư cho tương lai của điện ảnh. Nếu cuộc thi tiếp tục có thêm các hoạt động đào tạo, cố vấn, kết nối và hỗ trợ phát triển dự án, những tác phẩm tham dự có thể trở thành bước đệm để các tác giả trẻ bước vào con đường chuyên nghiệp.Những “hạt giống” của hôm nay.

Hơn 200 tác phẩm sau ba tháng phát động cho thấy nhu cầu được sáng tạo và kể chuyện của cộng đồng làm phim. Đằng sau mỗi tác phẩm là một cách nhìn về tri thức, con người và sự cống hiến; mỗi tác giả lại đưa ra một cách trả lời khác nhau cho câu hỏi thế nào là “hiền tài” trong xã hội hôm nay.

Từ Quốc Tử Giám – biểu tượng của truyền thống giáo dục và trọng dụng nhân tài – cuộc thi mở ra cuộc đối thoại giữa quá khứ và hiện tại. Những giá trị nghìn năm không chỉ được nhắc lại mà được đặt vào những câu chuyện đời thường, những con người đang sống và làm việc trong xã hội hôm nay.Nếu tiếp tục được duy trì và mở rộng, “Hiền tài hôm nay” có thể vượt ra ngoài khuôn khổ một cuộc thi, trở thành nơi phát hiện, nuôi dưỡng và kết nối những tài năng điện ảnh mới.

Từ những “hạt giống” hôm nay, một thế hệ đạo diễn, biên kịch, quay phim và nhà sản xuất trẻ có thể được hình thành – những người vừa có năng lực nghề nghiệp, vừa biết kể những câu chuyện mang bản sắc Việt bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại.